ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය දෙස බලන කල, කාන්තා අයිතිවාසිකම් සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අයිතීන් වෙනුවෙන් පෙරමුණ ගත් රටක් ලෙස අපට යම් කිසි ආකාරයකට සෑහීමකට පත්විය හැකි මට්ටමේ අභිමානයක් තිබිය හැකිය. ලෝකයේ බොහෝ බටහිර රටවලට පෙර, 1931 දී කාන්තාවන්ට සර්වජන ඡන්ද බලය හිමිකම් ලබා දීමටත්, 1960 දී ලොව ප්‍රථම අගමැතිවරිය බිහි කිරීමටත් අපේ රට සමත් විය. එහෙත්, එවන් සුවිශේෂී මංපෙත් වලට පා තැබුවද, අදටත් අපේ සමාජය ගැඹුරින් මුල් බැසගත් පීතෘමූලික ආකල්ප සහ ස්ත්‍රී-පුරුෂ සමාජභාවී අසමානතා සමඟ පොරබදිමින් සිටියි.
අද වන විට ජනගහනයෙන් සියයට 51ක් නියෝජනය කරන කාන්තාවන් ආර්ථික හා නායකත්ව භූමිකාවන්හි රඳා පවතින්නේ තවමත් අවම මට්ටමකින් වීම කණගාටුවට කරුණකි. ශ්‍රී ලංකාවේ ශ්‍රම බලකාය තුළ කාන්තා සහභාගීත්වය සටහන් වන්නේ සියයට 32ක් වැනි මට්ටමක ය. එහෙත්, රටේ ප්‍රධාන ආර්ථික කර්මාන්ත රැසක් රැඳී ඇත්තේ කාන්තාවන්ගේ ශ්‍රමය මතය. තේ කර්මාන්තයේ නියුතු තේ දලු නෙළන ශ්‍රමිකයන්ගේ පටන්, අනාගත පරපුර හැඩගස්වන ගුරුවරියන් දක්වාත්, විදෙස්ගතවී රටට අත්‍යවශ්‍ය විදේශ විනිමය ගෙන එන ගෘහ සේවිකාවන් දක්වාත් ඔවුන් කරන කැපවීම අතිමහත්ය. එසේ තිබියදීත්, සමාන අවස්ථා සහ නිසි ඇගයීම වෙනුවෙන් කාන්තාවන්ට තවමත් අඛණ්ඩ අරගලයක නියැලීමට සිදුව තිබීම ඇස්පනාපිට පෙනෙන්නට තිබෙන යථාර්ථයයි.
මෙකී දුෂ්කර පසුබිමක් මැද, මෑතකදී කාන්තාවන් කැපී පෙනෙන ලෙස ඉදිරියට පැමිණෙන ප්‍රධාන ක්ෂේත්‍රයක් ලෙස ව්‍යවසායකත්වය හැඳින්විය හැකිය. ශ්‍රී ලංකාවේ කාන්තා ව්‍යවසායිකාවන්ගේ ප්‍රතිශතය 2013 දී සියයට 9.8ක් වූ අතර, 2023 වන විට එය සියයට 12.4ක් දක්වා ක්‍රමානුකූලව වර්ධනය වී තිබේ. සාම්ප්‍රදායිකව විලාසිතා, ආහාර සහ සේවා ක්ෂේත්‍රවලට පමණක් සීමා වී තිබූ කාන්තා ව්‍යාපාර, වර්තමානය වන විට නිෂ්පාදන, ඉදිකිරීම් සහ තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍ර දක්වා පුළුල් වී ඇත. ව්‍යවසායකත්වය හරහා මූල්‍ය ස්වාධීනත්වය ලැබෙන අතරම ආත්ම විශ්වාසයද වර්ධනය වන්නේය. එහෙත්, සංස්කෘතික බාධක, මූල්‍ය පහසුකම් හිඟකම සහ ගෘහස්ථ වගකීම්වල බර වැඩිවීම නිසා ඔවුන් තවමත් විවිධාකාරයේ අභියෝගවලට මුහුණ දෙනු ලබයි.
මෙම අභියෝග ජය ගැනීම සඳහා සමාජ ආකල්ප ක්‍රමානුකූලව වෙනස් කළ යුතුව ඇත. ඩයලොග් ආයතනය විසින් හඳුන්වා දී ඇති ‘Ideamart for Women’, ‘Yeheli’ සහ ‘Diriya.lk’ වැනි වේදිකා මෙන්ම, විවිධ ආයතන සහ සංවිධාන හරහා කාන්තාවන්ට තාක්ෂණික හා ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රවලට පිවිසීමට අවශ්‍ය මඟපෙන්වීම් ලබා දීමට කටයුතු කරයි. කෙසේ වෙතත්, ව්‍යවස්ථාදායකය තුළ කාන්තා නියෝජනය තවමත් සියයට 5.3ක් වැනි අවම මට්ටමක පැවතීම දේශපාලන හා තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලියේ පවතින ප්‍රධාන දුර්වලතාවක් ලෙස දැකිය හැකිය. තවද කාන්තාවන්ට සහ දරුවන්ට එරෙහි හිංසන සමාජයේ තවමත් පවතින බරපතළ උවදුරක් ලෙස දැක්විය හැකිය. එක්සත් ජාතීන්ගේ කාන්තා සංවිධානයේ වාර්තාවලට අනුව, වයස අවුරුදු 15ත් 49ත් අතර ශ්‍රී ලංකීය කාන්තාවන්ගෙන් සියයට 4.1ක් තම සහකරුගෙන් ශාරීරික හෝ ලිංගික හිංසනයකට ලක්ව ඇති බව වාර්තා වේ.
කාන්තාවන් සවිබල ගැන්වීම යනු හුදෙක් එක් පාර්ශ්වයක ප්‍රශ්නයක් නොව, එය සමස්ත ජාතියේම සංවර්ධනයට සෘජුව බලපාන තීරණාත්මක කාරණයකි. සමානාත්මතාව යනු කාන්තාවන්ට විශේෂ වරප්‍රසාද ලබා දීමක් හෝ පුරුෂ පාර්ශ්වයට වරප්‍රසාද අවම කිරීමක් නොව, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවයෙන් තොරව සැමට සාධාරණ අවස්ථා සහ අයිතිවාසිකම් තහවුරු කිරීමකි. රැකියා ස්ථානවලදී, පවුල් ආයතනය තුළදී සහ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේදී ස්ත්‍රී-පුරුෂ භේදයකින් තොරව කටයුතු කිරීම රටක අනාගතය වෙනුවෙන් සැමගේ වගකීමක් කොට තැකිය යුතු ය.
සටහන
කල්පනී ෂමල්කා