අපේ ජීවිතේ වයස ඉලක්කමක් පමණක් වුණත්, කැඩපත ඉදිරියට යද්දී මුහුණේ මතුවෙන සිහින් රේඛා අපේ තරුණ පෙනුමට යම් බාධාවක් වෙන්න පුළුවන්. වයස යන විට වගේම හිරු එළිය නිසාත් මේ විදිහේ රැලි වැටීම් ඇති වෙන්න පුළුවන්. බොටොක්ස් (botox) යනු මුහුණේ එවැනි රැලි මෘදු කර ස්වාභාවික තරුණ පෙනුමක් ඇති කිරීම සඳහා ලොව පුරා බහුලව භාවිත වන ශල්‍ය නොවන රූපලාවණ්‍ය ප්‍රතිකාරයකි. මෙම ප්‍රතිකාරය මඟින් බාහිර සැත්කම්වලට නොගොස් මුහුණේ සම ප්‍රබෝධමත් කර තරුණ පෙනුම පවත්වා ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.
බොටොක්ස් යනු
බොටොක්ස් යනු බොටුලිනම් විෂ වර්ගයේ A (Botulinum toxin-A) හි පිරිසුදු කරන ද්‍රව්‍යයකි. තෝරාගත් මාංසපේශිවලට ඉතා කුඩා ප්‍රමාණවලින් මෙම ද්‍රව්‍යය එන්නත් කළ විට, එය තාවකාලිකව එම මාංසපේශිවලට ස්නායු සංඥා ගමන් කිරීම අඩු කරන අතර ඒවායේ සංකෝචනය වීමද අවම කරයි. මෙමඟින් මාංසපේශි ලිහිල් වීම සිදුවන අතර, ගතික රැලි හෙවත් මුහුණේ විවිධ ඉරියව් පෙන්වීමේදී වඩාත් දෘශ්‍යමාන වන රේඛා සාර්ථකව සුමට කර ගත හැකිය. කෙසේ වෙතත්, මෙය හුදෙක් සරල රූපලාවණ්‍ය කටයුත්තක් පමණක් නොව, එය වෛද්‍ය ප්‍රතිකාරයක් වන බැවින් මුහුණේ ව්‍යුහ විද්‍යාව සහ එන්නත් කිරීමේ ශිල්පීය ක්‍රම පිළිබඳ මනා දැනුමක් ඇති සුදුසුකම් ලත් වෛද්‍ය වෘත්තිකයකු විසින් පමණක් මෙය සිදු කළ යුතුය.
බොටොක්ස් ප්‍රතිකාරයට සුදුසුම වයස
සෑම කෙනකුම එකම නිශ්චිත වයස් සීමාවකදී බොටොක්ස් ආරම්භ කළ යුතු යැයි නීතියක් නොමැත. මෙම ප්‍රතිකාරය වයස පමණක් නොව, පුද්ගලයකුගේ මුහුණේ ව්‍යුහ විද්‍යාව, මාංසපේශි ක්‍රියාකාරිත්වය, පවතින ගැටලු සහ සමස්ත වෛද්‍ය යෝග්‍යතාව මත පදනම් විය යුතුය. තරුණ වැඩිහිටියන් වන අවුරුදු 20ත් 29ත් අතර පසුවන්නන්ට සාමාන්‍යයෙන් රැලි සඳහා බොටොක්ස් අවශ්‍ය වන්නේ නැත. නමුත් ශක්තිමත් මුහුණේ මාංසපේශි ක්‍රියාකාරිත්වයක් හෝ මුල් අවධියේ ගතික රේඛා ඇති තෝරාගත් පුද්ගලයින්ට සුදුසුකම් ලත් වෘත්තිකයකු සමඟ සාකච්ඡා කර ගතානුගතික මාත්‍රාවන් යටතේ මේ පිළිබඳ අවධානය යොමු කළ හැකිය.
වයස අවුරුදු 30ත් 39ත් අතර කාලසීමාව තුළ විශේෂයෙන්ම නළල, ඇහිබැම අතර සහ ඇස් වටා ඇති මුහුණේ ඉරියව් නිසා ඇතිවන රැලි වඩාත් කැපී පෙනෙන ලෙස මතුවිය හැකිය. මෙම රැලි මාංසපේශිවල ක්‍රියාකාරිත්වය සමඟ ඝෘජුව සම්බන්ධ වී ඇති විට සහ එමඟින් පුද්ගලයාට යම් අපහසුතාවක් දැනෙන විට මෙම ප්‍රතිකාරය ගැන සිතා බැලීම සුදුසුය. තවදුරටත්, අවුරුදු 40ත් 49ත් අතර පසුවන විට පවතින ඉරියව් ආශ්‍රිත රැලි වඩාත් ස්ථිර හෝ ගැඹුරු ස්වභාවයක් ගත හැකිය. මුහුණ නිශ්චලව පවතින විට පවා සමහර රැලි දිස්විය හැකි වුවද, ඉරියව් නිසා ඇතිවන රැලි මෘදු කිරීමට මෙමඟින් දිගටම ප්‍රයෝජන ලබා ගත හැකිය.
අවුරුදු 50 සහ ඊට වැඩි පුද්ගලයන් සඳහාද බොටොක්ස් ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි නමුත්, වයසට යාමේ ක්‍රියාවලියට මාංසපේශි ක්‍රියාකාරීත්වය පමණක් නොව සමේ ප්‍රත්‍යස්ථතාව, කොලජන් මට්ටම, මේද පටක සහ මුහුණේ පූර්ණත්වය වෙනස් වීම් ද ඇතුළත් වන බව සැලකිය යුතුය. එබැවින්, මුහුණේ වයසට යාමේ සියලුම ලක්ෂණ සඳහා බොටොක්ස් පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවිය හැකි අතර, පුද්ගලයාට ගැළපෙන විශේෂිත ප්‍රතිකාර සැලැස්මක් අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ. මෙහි ඇති ප්‍රධානම කරුණ නම් බොටොක්ස් යනු වයස මත පදනම් වූ ප්‍රතිකාරයක් නොව නිශ්චිත තත්ත්වයක් හෝ අවශ්‍යතාවක් මත පදනම් වූ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාරයක් වීමයි.
ප්‍රතිකාර කළ හැකි ප්‍රදේශ සහ වෙනත් වෛද්‍යමය භාවිතයන්
සාමාන්‍යයෙන් මෙම ප්‍රතිකාරය බහුලව සිදු කරනු ලබන ප්‍රදේශ අතරට නළලේ ඇති රැලි, ඇහිබැම අතර ඇති රැලි, ඇස් වටා ඇති රැලි, නාසය වටා ඇති රැලි සහ නිකටේ ඇති ඇතැම් රැලි මෙන්ම මුහුණේ මාංසපේශි ආශ්‍රිත තෝරාගත් ගැටලු ඇතුළත් වේ. රූපලාවණ්‍ය කටයුතුවලට අමතරව, බොටුලිනම් ටොක්සින් සඳහා ඇතැම් නිදන්ගත ඉරුවාරදය, අධික ලෙස දහඩිය දැමීම සහ මාංසපේශි තද වීම වැනි වෛද්‍යමය භාවිතයන් කිහිපයක්ද පවතී. කෙසේ වෙතත්, මෙම වෛද්‍යමය භාවිතයන් සඳහා නිසි වෛද්‍ය ඇගයීමක් අත්‍යවශ්‍ය වන අතර ඒවා සාමාන්‍ය රූපලාවණ්‍ය ප්‍රතිකාරවලින් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වේ.
ප්‍රතිකාර ක්‍රියාවලිය, කාලසීමාව සහ එහි ප්‍රතිඵල පවතින කාලය
ප්‍රතිකාරයට ප්‍රවේශමෙන් තෝරාගත් මාංසපේශි වෙත කුඩා එන්නත් කිහිපයක් ලබා දීම ඇතුළත් වන අතර, ඒ සඳහා ගතවන්නේ ඉතා කෙටි කාලයකි. ප්‍රතිකාරයේ ප්‍රතිඵල ක්ෂණිකව නොලැබෙන අතර, මූලික වෙනස්කම් දින කිහිපයක් ඇතුළත දැකගත හැකි වුවද එහි පූර්ණ බලපෑම සති 1ත් 2ත් අතර කාලයක් තුළ වඩාත් කැපී පෙනෙන ලෙස මතුවේ. මූලික ප්‍රතිකාරයෙන් පසුව, විශේෂයෙන්ම සමමිතික බව පරීක්ෂා කිරීමට සහ යම් ගැළපීමක් අවශ්‍ය දැයි තීරණය කිරීමට පසු විපරම් ඇගයීමක් සිදු කිරීම ඉතා යෝග්‍ය වේ. රූපලාවණ්‍යමය බලපෑම සාමාන්‍යයෙන් මාස 3ත් 4ත් අතර කාලයක් පවතින අතර, ප්‍රතිකාර කළ ප්‍රදේශය, භාවිත කළ මාත්‍රාව, මාංසපේශි ක්‍රියාකාරිත්වය සහ පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලිය වැනි සාධක මත මෙම කාලසීමාව වෙනස් විය හැකිය. බලපෑම ක්‍රමයෙන් පහව යන විට මුහුණේ මාංසපේශිවල ක්‍රියාකාරිත්වය නැවත ආරම්භ වන බැවින්, පුද්ගලයාගේ ප්‍රතිචාරය මත පදනම්ව මාස 3ක 4ක හෝ ඊට වැඩි කාල පරතරයකින් පසු නැවත ප්‍රතිකාර සැසි සිදු කරනු ලැබේ.
ප්‍රතිකාරයෙන් පසු
ප්‍රතිකාරයෙන් පසු රෝගීන්ට සාමාන්‍ය ක්‍රියාකාරකම්වල නිරත විය හැකි වුවද, සමහර පූර්වාරක්ෂක පියවර අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ. ප්‍රතිකාරයෙන් පසු වහාම අදාළ ප්‍රදේශ අතුල්ලමින් හෝ තදින් සම්බාහනය කිරීමෙන් වැළකී සිටිය යුතු අතර, එන්නත් කළ ස්ථානවලට අනවශ්‍ය පීඩනයක් යෙදීමෙන්ද වැළකිය යුතුය. පූර්වාරක්ෂක පියවරක් ලෙස ප්‍රතිකාරය සිදු කළ දිනයේ ඉතිරි කාලය තුළ දැඩි ව්‍යායාමවල නිරත වීමෙන් සහ අධික තාපයට නිරාවරණය වීමෙන් වැළකෙන ලෙස වෛද්‍යවරු නිර්දේශ කරති. මේකප් භාවිතය අවශ්‍ය නම්, එන්නත් කළ ස්ථානවල තදින් පීඩනයක් යොදමින් නොව ඉතා මෘදු ලෙස ආලේප කළ යුතු අතර, වෛද්‍යවරයා වෙනත් උපදෙස් ලබා දී නොමැති නම් සාමාන්‍ය සම රැකබලා ගැනීමේ ක්‍රියාවලිය දිගටම කරගෙන යා හැකිය.
ප්‍රතිකාරයට පෙර සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණු සහ කළ නොහැකි අවස්ථා
ප්‍රතිකාර කිරීමට පෙර ඔබ ගන්නා සියලුම ඖෂධ සහ අතිරේක, පෙර බොටොක්ස් හෝ වෙනත් එන්නත් කළ හැකි ප්‍රතිකාර, අසාත්මිකතා, ස්නායු මාංසපේශි තත්ත්වයන්, ගැබ් ගැනීම හෝ මවුකිරි දීම මෙන්ම යෝජිත එන්නත් කරන ස්ථානයේ කිසියම් ආසාදනයක් හෝ දැවිල්ලක් පවතී නම් ඒ පිළිබඳව ඔබේ වෛද්‍යවරයාට කල්තියා දැනුම් දිය යුතුය. යෝජිත එන්නත් කරන ස්ථානයේ ක්‍රියාකාරී ආසාදනයක් ඇති විට, නිෂ්පාදනයට පෙර ඇති වූ බරපතළ අසාත්මිකතා හෝ ප්‍රතික්‍රියා තිබෙන විට, ඇතැම් ස්නායු මාංසපේශි ආබාධ පවතින විට සහ ගර්භිණී සමයේදී හෝ මවුකිරි දෙන කාලය තුළ ආරක්ෂිත දත්ත ප්‍රමාණවත් නොවන බැවින් රූපලාවණ්‍ය ප්‍රතිකාර සාමාන්‍යයෙන් කල් දැමිය යුතුය.
විය හැකි අතුරු ආබාධ සහ අනෙකුත් වැදගත් කරුණු
එන්නත් කරන ස්ථානවල තාවකාලික රතු පැහැය, ඉදිමී යාම, සංවේදීතාව හෝ තැළීම් ඇති විය හැකි අතර සමහර අයට මෘදු හිසරදයක්ද ඇති විය හැකිය. ඉඳහිට බොටුලිනම් ටොක්සින් අසල ඇති මාංසපේශිවලට බලපෑම් කර තාවකාලික ඇහිබැම එල්ලා වැටීමක් හෝ අසමමිතියක් ඇති කළ හැකි නමුත් බරපතළ සංකූලතා ඉතා අඩුය. නිවැරදි මාත්‍රාවන් සහ නිසි ක්‍රමවේද අනුගමනය කිරීමෙන් ස්වාභාවික පෙනුමක් ලබා ගත හැකි අතර, බොටොක්ස් යනු මුහුණේ ඉරියව් සම්පූර්ණයෙන්ම නැති කර ගල්ගැසී ඇති බවක් පෙන්වන ප්‍රතිකාරයක් නොවේ. බොටොක්ස් සහ චර්ම පිරවුම් (Dermal Fillers) එකිනෙකට වෙනස් වන අතර, බොටොක්ස් මඟින් මාංසපේශි ලිහිල් කර ඝන රැලි මෘදු කරන අතර පිරවුම් මඟින් පටකවලට පූර්ණ බවක් එක් කරනු ලබයි. නිසි පුහුණුවක් ලත් සුදුසුකම් සහිත වෛද්‍යවරයකු සහ බලයලත් නිෂ්පාදනයක් තෝරා ගැනීම මඟින් ඔබට අපේක්ෂිත ආරක්ෂිත සහ සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලබා ගත හැකිය.
සටහන| විදුමිණි දිසාකරුණා
උපුටාගැනීම